રાજ્યમાં ખેતીલાયક ફળદ્રુપ જમીનોને બચાવવા માટે ગુજરાત સરકાર ટૂંક સમયમાં એક નવી નીતિ અમલમાં લાવવા જઈ રહી છે. આ નીતિ હેઠળ રાજ્યમાં ફળદ્રુપ ખેતીલાયક જમીન પર સોલાર પાવર પેનલ સ્થાપિત કરવા પર નિયંત્રણો મૂકવામાં આવશે. રાજ્યના કૃષિ વિભાગ દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલા એક અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે, મધ્ય ગુજરાતના ચરોતર પંથક સહિતના વિસ્તારોમાં ખેડૂતો મોટી સંખ્યામાં પોતાની ફળદ્રુપ ખેતીલાયક જમીન સોલાર પાવર ડેવલપર્સને ભાડે આપી રહ્યા છે. ખેતીમાં વધતો ખર્ચ, અનિશ્ચિત પાક અને આબોહવાને લગતા નુકસાનથી બચવા તેમજ લાંબા ગાળાની નિશ્ચિત આવકની લાલચમાં ખેડૂતો આ તરફ વળ્યા છે.
કૃષિ વિભાગના અભ્યાસ મુજબ, આ પ્રવાહ ખાસ કરીને આણંદ અને વડોદરા જિલ્લાઓમાં વધુ જોવા મળી રહ્યો છે, જ્યાં સિંચાઈની સુવિધા અને ફળદ્રુપ જમીનને કારણે પરંપરાગત રીતે સઘન ખેતી થતી આવી છે. સરકારી વર્તુળોના જણાવ્યા અનુસાર, “કૃષિ વિભાગે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે કે ફળદ્રુપ જમીન પર સોલાર પેનલ લગાવવાથી રાજ્યની કૃષિ ઉત્પાદકતા પર લાંબા ગાળે પ્રતિકૂળ અસર પડી શકે છે. આથી સરકાર ફળદ્રુપ ખેતીલાયક જમીન પર સોલાર પેનલના ઇન્સ્ટોલેશનને રોકવા માટે એક દરખાસ્ત પર વિચાર કરી રહી છે.” જોકે, આ ટ્રેન્ડના ગંભીર પરિણામો આવી શકે છે તેવી ચેતવણી પણ અભ્યાસમાં આપવામાં આવી છે. ટૂંકા ગાળામાં (1 થી 5 વર્ષ) જમીનના આ પ્રકારના ડાયવર્ઝનથી ફળદ્રુપ જમીનની ઉપલબ્ધતા ઘટી શકે છે, જ્યારે લાંબા ગાળે (10 થી 30 વર્ષ) જમીનની ફળદ્રુપતા કાયમી ધોરણે નષ્ટ થઈ શકે છે. અનાજ ઉત્પાદન પર પણ તેની માઠી અસર જોવા મળી શકે છે. જો આવું જ ચાલતું રહ્યું તો, આવનારા 10 થી 30 વર્ષમાં પ્રાદેશિક ઉત્પાદનમાં ઘટાડો થતાં અન્ય રાજ્યો પર અનાજ માટેની નિર્ભરતા વધી શકે છે.
આ ઉપરાંત, વાવેતર વિસ્તાર ઘટવાને કારણે પશુઓ માટેના ઘાસચારાની અછત પણ ઊભી થઈ શકે છે, જેની સીધી અસર દૂધ ઉત્પાદન પર પડશે. રાજ્યના ડેરી સહકારી માળખાને આનાથી મોટો ફટકો પડી શકે છે. આ તમામ બાબતોને ધ્યાનમાં રાખીને ગુજરાત સરકાર હવે ફળદ્રુપ જમીન પર સોલાર પેનલ લગાવવાને નિયંત્રિત કરવા માટે કડક કદમ ઉઠાવવા જઈ રહી છે.