હરિયાણાના શ્રમ મંત્રી અનિલ વિજે 1,500 કરોડ રૂૂપિયાના કથિત કૌભાંડની સ્વતંત્ર તપાસની માંગ કરી હતી. પોતાના હસ્તક વિભાગમાં કૌભાંડની ખરાઇ કાર્ય પછી તેમણે પર્દાફાસ કર્યો હતો કે કથિત કૌભાંડમાં બાંધકામ કામદારોના વર્ક સ્લિપ અને નોંધણી કાગળોનો સમાવેશ થાય છે, જે આ સંવેદનશીલ કામદાર જૂથ માટે કલ્યાણકારી યોજનાઓના કેન્દ્રિય દસ્તાવેજો છે.
મામલો ગંભીર બનતા હરિયાણાના મુખ્યમંત્રી નાયબ સિંહ સૈનીએ ગુરુવારે આ મુદ્દાની તપાસ માટે ત્રણ સભ્યોની પેનલની રચના કરી છે. શ્રમ મંત્રી વિજના જણાવ્યા મુજબ, લગભગ ચાર મહિના પહેલા, શ્રમ વિભાગના અધિકારીઓએ વર્ક સ્લિપની પ્રક્રિયામાં અનિયમિતતાઓ જોઈ હતી.
ઘણા જિલ્લાઓમાં, હજારો કામદારોની વર્ક સ્લિપ એક જ અધિકારી દ્વારા સમયમર્યાદામાં પ્રમાણિત કરવામાં આવી હોવાનું જાણવા મળ્યું હતું જે શારીરિક રીતે અશક્ય હતું. ઉદાહરણ તરીકે, એક કિસ્સામાં એક કર્મચારી દ્વારા એક દિવસમાં 2,646 સ્લિપ ચકાસવામાં આવી હતી.
ત્યારબાદ વિભાગે દરેક જિલ્લામાં બહુ-સભ્ય સમિતિઓ દ્વારા ઘરે ઘરે જઈને ભૌતિક ચકાસણીનો આદેશ આપ્યો. 13 જિલ્લાઓમાંથી આ ચાર મહિનાની ચકાસણી કવાયતના કામચલાઉ તારણોએ એક ચોંકાવનારું ચિત્ર બહાર પાડ્યું – ઓગસ્ટ 2023 અને માર્ચ 2025 વચ્ચે જારી કરાયેલ કુલ 5,99,758 વર્ક સ્લિપમાંથી, ફક્ત 53,249 માન્ય હતા. તેવી જ રીતે, 2,21,517 “નોંધાયેલા બાંધકામ કામદારો”માંથી, ફક્ત 14,240 જ કાયદેસર હોવાનું જાણવા મળ્યું. ઘણા કિસ્સાઓમાં, આખા ગામોને ખોટી ઓળખ સાથે છેતરપિંડીથી નોંધણી કરાવવામાં આવી હતી. જેનાથી “ભૂતિયા કામદારો” બન્યા હતા જેમણે ક્યારેય બાંધકામ કાર્ય કર્યું ન હતું પરંતુ તેમને વર્ક સ્લિપ પણ મળી હતી.
હરિયાણામાં, બાંધકામ કામદારો અને તેમના પરિવારો વિવિધ લાભો માટે હકદાર છે – પ્રસૂતિ લાભોથી લઈને શૈક્ષણિક સહાય સુધી. સરકાર મહિલા પરિવારના સભ્યો તેમજ મહિલા કામદારો માટે લગ્ન માટે નાણાકીય સહાય પણ પૂરી પાડે છે. તેઓ તબીબી લાભો, પેન્શન અને ગૃહ લોન માટે પણ હકદાર છે.