ખેડૂતો-વેપારીઓના સંગઠને આત્મનિર્ભર બનવા સસ્તી આયાત પર નિયંત્રણ મૂકવા માંગ કરી
કેન્દ્ર દ્વારા તુવેર અને પીળા વટાણા માટે ડ્યુટી-ફ્રી આયાત માર્ચ 2026 સુધી લંબાવવાથી કઠોળના ભાવમાં ભારે ઘટાડો થયો છે, જેના કારણે ભારતની આત્મનિર્ભર મહત્વાકાંક્ષાઓ પર ચિંતા વધી છે. એગ્રી ફાર્મર એન્ડ ટ્રેડ એસોસિએશનના પ્રમુખ સુનિલ કુમાર બલદેવાએ જણાવ્યું હતું કે હાલમાં ભારતમાં કઠોળનો વધુ પડતો પુરવઠો છે, કારણ કે રશિયા અને કેનેડાથી પીળા વટાણા માટે બંદરો ક્ધસાઇનમેન્ટથી ભરાઈ ગયા છે.
ગયા વર્ષે જ્યારે ચણાનું વાવેતર ઘટ્યું, ત્યારે એસોસિએશન સૌપ્રથમ સરકારને પીળા વટાણા અને ચણા પરની આયાત જકાત ઘટાડવા વિનંતી કરતું હતું, તેમણે સસ્તા આયાતને રોકવાના તેમના એસોસિએશનના વલણને વાજબી ઠેરવતા કહ્યું.
સરકારે માર્ચ 2026 સુધી તુવેર, પીળા વટાણા અને કાળા મટપે (અડદ) ની ડ્યુટી-મુક્ત આયાતને મંજૂરી આપી હોવાથી ભારતીય બજારોમાં કઠોળની આયાત ચાલુ રહે છે. ખાસ કરીને, પીળા વટાણા, જે 400 પ્રતિ ટનથી ઓછા ભાવે આયાત કરવામાં આવે છે, તેને બગાડ તરીકે જોવામાં આવે છે, જે અન્ય કઠોળના ભાવ ઘટાડે છે. આ નિર્ણયથી કઠોળના ભાવ પર દબાણ આવશે અને મુખ્ય કોમોડિટીની વાત કરીએ તો આત્મનિર્ભર પ્લેન્કનું પરીક્ષણ થવાની અપેક્ષા છે.
વિશ્વનો સૌથી મોટો કઠોળ ઉત્પાદક દેશ હોવા છતાં, ભારત વધતી જતી સ્થાનિક માંગને પહોંચી વળવા માટે આયાત પર નિર્ભર છે. સરકારે 15 મે, 2021 થી મુક્ત શ્રેણી હેઠળ તુવેર અને ડિસેમ્બર 2023 થી પીળા વટાણાની આયાતને મંજૂરી આપી હતી. ત્યારબાદ, મફત આયાત સમયાંતરે લંબાવવામાં આવ્યું છે.
ભાવમાં ઘટાડાને કારણે તુવેરનો પાક ઓછો થયો છે. સામાન્ય ચોમાસું હોવા છતાં, જુલાઈના અંત સુધીમાં તુવેરનો પાક 8 ટકા ઘટીને 34.90 લાખ હેક્ટર થયો છે, જે ગયા વર્ષે 37.99 લાખ હેક્ટરમાં વાવેલો હતો. તુવેરનો પાક 45 લાખ હેક્ટરમાં વાવેલો છે.
આયાતી સસ્તા વટાણાનું પૂર: ભાવમાં ઘટાડો
ભારતે ગયા નાણાકીય વર્ષમાં રેકોર્ડ 6.63 મિલિયન ટન કઠોળની આયાત કરી હતી, જે 2023 કરતા લગભગ બમણી છે. પીળા વટાણાનો હિસ્સો 2.9 મિલિયન ટન અથવા કુલ આયાત બાસ્કેટમાં 45 ટકા જેટલો હતો. 2023 સુધી, ભારતે પીળા વટાણાની આયાત કરી ન હતી.કઠોળના ભાવ ઘટાડવા માટે, સરકારે ડ્યુટી-ફ્રી આયાતને મંજૂરી આપી હતી, અને આનાથી કેનેડા, આફ્રિકન દેશો અને રશિયાના નિકાસકારો દ્વારા ડમ્પિંગ માટે પૂરનો દરવાજો ખોલવામાં આવ્યો છે. ડ્યુટી-ફ્રી આયાતની અસરથી કઠોળના ભાવ લઘુત્તમ ટેકાના ભાવ (ખજઙ) થી નીચે આવી ગયા છે. ગયા ઓગસ્ટમાં ચણાના ભાવ ₹8,000 પ્રતિ ક્વિન્ટલથી ઘટીને ₹6,200 થયા છે, જ્યારે તુવેરના ભાવ ₹11,000 થી ઘટીને ₹6,700 થયા છે. પીળા વટાણાના ભાવ ₹4,100 થી ઘટીને ₹3,250 થયા છે.