યુએસ કોંગ્રેસે રશિયા અને ઈરાન પર પ્રતિબંધો લાદતો કાયદો પસાર કર્યો છે, જેના પગલે ભારત સરકાર તરફથી આ નિવેદન આવ્યું છે. સરકારે સંકેત આપ્યો છે કે તે આ બાબત અંગેના આગળના ઘટનાક્રમ પર નજીકથી નજર રાખી રહી છે.
ભારતે પોતાની લાંબા સમયથી ચાલી આવતી એ સ્થિતિનો પુનરોચ્ચાર કર્યો છે કે 1.4 અબજથી વધુની વસ્તી માટે ઊર્જા સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવી એ પ્રાથમિકતા છે. આ માટે, ભારત વિવિધ દેશો પાસેથી તેલ અને ગેસની ખરીદી ચાલુ રાખશે અને બદલાતી બજારની સ્થિતિના આધારે નિર્ણયો લેશે. આ સ્પષ્ટ સંકેત આપે છે કે ભારત બાહ્ય દબાણને કારણે તેની ઊર્જા નીતિમાં ફેરફાર કરશે નહીં.
નિવેદનમાં એ પણ નોંધવામાં આવ્યું છે કે છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી યુએસના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ અને પ્રતિનિધિઓ સાથે આ મુદ્દે ઉચ્ચ સ્તરીય ચર્ચાઓ થઈ રહી છે. ભારતે યુએસ પક્ષને સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું છે કે આવા પ્રતિબંધો માત્ર ભારત અને યુએસ વચ્ચેના દ્વિપક્ષીય સંબંધો પર જ નહીં, પરંતુ વૈશ્વિક ઊર્જા બજાર પર પણ અસર કરી શકે છે.
ટૂંકમાં, ભારતે યુએસને ચેતવણી આપી છે કે આ નિર્ણયની વૈશ્વિક અસરો થઈ શકે છે. વધુમાં, ભારતે તેનું વલણ સ્પષ્ટ કર્યું છે: તે તેના વેપાર અને આર્થિક હિતોના રક્ષણ માટે તમામ જરૂૂરી પગલાં લેશે. સરકારે એમ પણ જણાવ્યું હતું કે આ કાયદાની સંભવિત અસરને પહોંચી વળવા માટે તે ભારતીય વેપાર અને ઉદ્યોગ સંગઠનો સાથે મળીને કામ કરશે.
ઉલ્લેખનીય છે કે, અમેરિકાની સંસદના નીચલા ગૃહ ’હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સ’ દ્વારા રશિયા સામે ટેરિફ બિલ પસાર કરવામાં આવ્યું છે. આ બિલ અમેરિકાના પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને તેવા દેશો પર 100% સુધીના ટેરિફ લાદવાનો કાનૂની અધિકાર આપે છે, જેઓ રશિયા પાસેથી ક્રૂડ ઓઈલ અને કુદરતી ગેસની ખરીદી ચાલુ રાખે છે. આ જોગવાઈ હેઠળ ભારત અને ચીન સીધા જ રડારમાં આવ્યા છે.
ગૃહમાં આ બિલ 262 વિરુદ્ધ 159 મતોથી પાસ થયું હતું. ખાસ બાબત એ રહી કે યુક્રેન યુદ્ધ સંદર્ભે રશિયા પર આર્થિક દબાણ વધારવાના હેતુથી ડઝનબંધ ડેમોક્રેટ સાંસદોએ પણ રિપબ્લિકન પાર્ટી સાથે મળીને આ બિલના સમર્થનમાં મતદાન કર્યું હતું.
આ બિલને ’ધ લિન્ડસે ઓ. ગ્રેહામ સેન્ક્શનિંગ રશિયા એન્ડ ઈરાન એક્ટ ઓફ 2026’ નામ આપવામાં આવ્યું છે. અગાઉ ગત મહિને યુએસ સેનેટમાં 86-11ના ભારે બહુમતી મતથી તે મંજૂર થઈ ચૂક્યું હતું. હવે તે અંતિમ મંજૂરી માટે વ્હાઇટ હાઉસ મોકલવામાં આવ્યું છે, જ્યાં પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ તેના પર હસ્તાક્ષર કરીને કાયદાનું સ્વરૂૂપ આપશે તેવી પૂરી શક્યતા છે.
ભારતના પરિપ્રેક્ષ્યમાં આ બિલની સૌથી મહત્વપૂર્ણ બાબત એ છે કે તેનાથી ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને રશિયન ઉર્જા ખરીદનારા મોટા દેશો સામે ’સેક્ધડરી ટેરિફ’ લાદવાની અસાધારણ સત્તા મળે છે. આ બિલ પસાર થવાથી ભારત પર આપોઆપ 100% ટેરિફ લાગુ થઈ જતો નથી. આ કાયદો અમેરિકાના પ્રેસિડેન્ટને નિર્ણય લેવાની મુનસફી અને કાનૂની અધિકાર આપે છે.