મૃત્યુદંડની ક્રૂરતાને બદલે લિથલ ઇન્જેક્શન અને ઇલેક્ટ્રિક ખુરશીના વિકલ્પોની ચર્ચા, કેન્દ્ર પાસે જવાબ
ભારતમાં દાયકાઓથી ચાલી આવતી ફાંસીની પદ્ધતિ હવે કાયદાકીય તપાસના ઘેરામાં છે. ગઇકાલે સુપ્રીમ કોર્ટમાં એક એવી અરજી પર સુનાવણી થઈ જેણે મૃત્યુદંડની પ્રક્રિયાની ’ક્રૂરતા’ પર સવાલો ઉભા કર્યા છે. અરજદારોની દલીલ છે કે ફાંસી આપતી વખતે દોષિતને થતી પીડા અત્યંત ભયાનક અને અમાનવીય હોય છે, જે બંધારણીય ગરિમાની વિરુદ્ધ છે. જસ્ટિસ વિક્રમ નાથ અને જસ્ટિસ સંદીપ મહેતાની બેન્ચે આ મામલે ગંભીરતા દાખવી છે અને કેન્દ્ર સરકાર પાસે ત્રણ અઠવાડિયામાં વિગતવાર જવાબ માંગ્યો છે. આ સુનાવણી ભારતીય ન્યાયિક ઇતિહાસમાં એક મોટો વળાંક લાવી શકે છે, જે સજાના અમલીકરણની પદ્ધતિને કાયમ માટે બદલી નાખશે.
અદાલતમાં રજૂ કરવામાં આવેલી અરજીમાં ફાંસીના બદલે ઓછા પીડાદાયક વિકલ્પો સૂચવવામાં આવ્યા છે. જેમાં ઘાતક ઈન્જેક્શન , ઇલેક્ટ્રિક ખુરશી અથવા ગોળી મારવા જેવી પદ્ધતિઓનો સમાવેશ થાય છે. અરજદારોનું કહેવું છે કે વિજ્ઞાનના યુગમાં જ્યારે મૃત્યુને ’ગરિમાપૂર્ણ’ બનાવવાની ટેકનોલોજી ઉપલબ્ધ છે, ત્યારે જૂની અને બર્બર પદ્ધતિઓનો ત્યાગ કરવો જોઈએ. એટર્ની જનરલે પણ સરકારનો પક્ષ રજૂ કર્યો હતો, પરંતુ કોર્ટે હવે આ મામલે નિર્ણય અનામત રાખતા પહેલા તમામ પક્ષો પાસેથી લેખિત દલીલો માંગી છે. આ ચર્ચા માત્ર કાનૂની નથી, પરંતુ તે નૈતિકતા અને માનવ અધિકારો સાથે પણ સીધી રીતે જોડાયેલી છે.
આ મહત્વપૂર્ણ સુનાવણીની સાથે જ સુપ્રીમ કોર્ટે લશ્કર-એ-તૈયબાના આતંકી મોહમ્મદ આરિફની ક્યુરેટિવ પિટિશન સાંભળવા પણ તૈયારી દર્શાવી છે. વર્ષ 2000માં લાલ કિલ્લા પર થયેલા હુમલામાં ત્રણ જવાનોની શહાદત માટે જવાબદાર આરિફની ફાંસીની સજા સામેની આ છેલ્લી કાનૂની આશા છે. એક તરફ કોર્ટ ફાંસી આપવાની પદ્ધતિ પર વિચાર કરી રહી છે, તો બીજી તરફ જઘન્ય અપરાધોમાં સજાના અમલ માટેની પ્રક્રિયા પણ તેજ થઈ છે. આગામી ત્રણ અઠવાડિયા દેશની ન્યાય વ્યવસ્થા માટે નિર્ણાયક સાબિત થશે, કારણ કે સુપ્રીમ કોર્ટનો સંભવિત ચુકાદો નક્કી કરશે કે ભારતમાં મૃત્યુદંડનો ચહેરો કેવો હશે.