પ્રભુભક્તિ સાથે રાષ્ટ્રભક્તિનો સમન્વય કરવા ધનુષ્યમાં કારગીલ સહિતના યુદ્ધની ગાથાઓ આલેખાઇ છે
અયોધ્યા રામ મંદિર પ્રાણપ્રતિષ્ઠાને આજે બે વર્ષ પૂર્ણ થયા છે. વર્ષ 2024માં 22 જાન્યુઆરીના રોજ અયોધ્યામાં નવનિર્મિત રામ મંદિરમાં રામ લલ્લાની મૂર્તિની વિધિવત પ્રાણપ્રતિષ્ઠા થઇ હતી. આ શુભ અવસર પર ભગવાન શ્રી રામ માટે તૈયાર કરાયેલ કોદંડ નામનું પંચધાતુનું આ ધનુષ્યનું વજન લગભગ 286 કિલો છે અને તે ખાસ પ્રભુ શ્રી રામ માટે બનાવવામાં આવ્યું છે. 3 જાન્યુઆરી 2026ના રોજ આ કોદંડ ઓડિશાના રાઉરકેલાથી અયોધ્યા જવા રવાના થયું હતું. તેની વિદાય સમયે રાઉરકેલાના સનાતન જાગરણ મંચ દ્વારા એક વિશાળ ભવ્ય શોભાયાત્રા પણ યોજવામાં આવી હતી.
આ શોભયાત્રા ઓડિશાના તમામ 30 જિલ્લાઓમાંથી પસાર થઇ હતી. રસ્તામાં લોકોએ બધે જ તેનું સ્વાગત કર્યું. 19 જાન્યુઆરીએ તે કોદંડપુરી પહોંચ્યું હતું, જ્યાં ભગવાન જગન્નાથના દર્શન કરવામાં આવ્યા હતા. નિર્ધારિત કાર્યક્રમ મુજબ 22 જાન્યુઆરીએ આ કોદંડ અયોધ્યાના શ્રી રામ મંદિર પહોંચ્યું છે.
આ ધનુષ્ય પાંચ ધાતુઓમાંથી બનાવવામાં આવે છે, જેમાં સોનું, ચાંદી, એલ્યુમિનિયમ, જસત અને લોખંડનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે. તેને તમિલનાડુના કાંચીપુરમની 48 મહિલા કારીગરોએ તૈયાર કર્યું છે. આ મહિલાઓએ તેને ધનુષ્યનું આકાર આપવા માટે લગભગ આઠ મહિના સુધી સતત મહેનત કરી. તેમની કારીગરી અને સમર્પણ આ ધનુષ્યને વધુ વિશેષ બનાવે છે.
આ ધનુષ્યની સૌથી મોટી વિશેષતા એ પણ છે કે તેમાં ભારતીય સેનાની બહાદુરીની ગાથાઓ અંકિત કરવામાં આવી છે. તે કારગિલ યુદ્ધ સહિત સેનાની બહાદુરી અને બહાદુરીને દર્શાવે છે. આ કારણોસર આ ધનુષ્ય માત્ર ધાર્મિક આસ્થાનું જ નહીં, પરંતુ દેશભક્તિનું પણ પ્રતીક બની ગયું છે.
ભગવાન શ્રી રામના ધનુષ્યનું નામ કોદંડ છે. રામાયણ અને અન્ય પ્રાચીન ગ્રંથોમાં કોદંડાનો વારંવાર ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. ભગવાન શ્રી રામને કોદંડધારી પણ કહેવામાં આવે છે કારણ કે આ ધનુષ્ય હંમેશા તેમના હાથમાં સુશોભિત રહેતું હતું. કોદંડને માત્ર યુદ્ધનું શસ્ત્ર જ માનવામાં આવતું નથી, પરંતુ તે ધર્મ, ગૌરવ અને ન્યાયનું પ્રતીક છે.
એવું માનવામાં આવે છે કે સમુદ્રને માર્ગ આપવા માટે શ્રી રામે કોદંડ ઉપાડ્યું હતું. તમિલનાડુના ધનુષકોડી નજીક કોદંડા રામાસ્વામી મંદિર પણ આવેલું છે, જે સમુદ્ર કિનારે આવેલું છે. કહેવાય છે કે અહીં જ સમુદ્રે શ્રી રામ પાસે માફી માંગી હતી. આ કોદંડ વડે જ શ્રીરામે રાવણને માર્યો હતો.
આ કારણોસર, કોદંડને ઘમંડ અથવા હિંસાનું પ્રતીક માનવામાં આવતું નથી, પરંતુ ગૌરવ, બલિદાન અને ન્યાયી સંઘર્ષનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. ભારતીય સંસ્કૃતિમાં કોદંડ એ સંદેશ આપે છે કે સત્તાનો ઉપયોગ હંમેશા સત્ય અને ધર્મ માટે થવો જોઈએ. આ જ કારણ છે કે આજે પણ કોદંડ શ્રદ્ધા, આસ્થા અને રાષ્ટ્રીય ધર્મનું મહત્વપૂર્ણ પ્રતીક છે.