કચ્છ કાંઠે તરસ : અભાવ ઘાસ-પાણીનો, દુકાળ સરકારી સંવેદનાનો

  • કચ્છ કાંઠે તરસ : અભાવ ઘાસ-પાણીનો, દુકાળ સરકારી સંવેદનાનો
  • કચ્છ કાંઠે તરસ : અભાવ ઘાસ-પાણીનો, દુકાળ સરકારી સંવેદનાનો
  • કચ્છ કાંઠે તરસ : અભાવ ઘાસ-પાણીનો, દુકાળ સરકારી સંવેદનાનો

રાજકોટ તા.2પ
કચ્છ નહીં દેખા તો કુછ નહીં દેખા ! ગુજરાત ટુરીઝમનાં આ કેચવર્ડઝ અત્યારે ગુજરાત સરકારને જ લાગુ પડે એવું છે ને એ પણ બીલકુલ અલગ સંદર્ભમાં ! મુખ્યમંત્રીએ કચ્છ આવીને નહીવત વરસાદથી પ્રવર્તતી સ્થિતિની સમીક્ષા કર્યા બાદ જીલ્લાને અછતગ્રસ્ત જાહેર તો કરી દીધો પરંતુ કયારનાય ઘેરી અછતથી રીબાતા કચ્છના ગ્રામીણ વિસ્તારો માટે પીવાના પાણીની અને ઘાંસચારાની વ્યવસ્થા લગભગ નહીં બરાબર છે, જેને કારણે પ્રજાજનો અને માલઢોરને વરસાદના અભાવ ઉપરાંત સરકારી સંવેદનાનો દુકાળ એમ બબ્બે અન્યાય સહન કરવા પડી રહ્યા છે.
પ્રદેશ કોંગ્રેસ પ્રમુખ અમિત ચાવડાએ કચ્છના ગામડાઓની મુલાકાત લીધી ત્યારે સંખ્યાબંધ અછતગ્રસ્તોએ જીવનાવશ્યક સુવિધાઓની કમી વિશે સવિસ્તર વર્ણન કર્યુ હતું.
ભુજ તાલુકાનો રૂદ્રમાતા ડેમ, ખાવડા નજીક ધ્રોબાણા ડેમ સહિતના જળાશયો હાલ સુકા ભઠ્ઠ છે. નાના-મોટા તળાવ પણ ખાલી છે. તળ ડુકેલા અને કુવા ખાલી. બન્ની-પચ્છમ વિસ્તારને કદીક ગીનીસ બુકમાં સ્થાન અપાવનાર માથોડાં ઉંચુ ઘાસ ભુતકાળ બની ગયું છે. હાથી પણ ન દેખાય એટલું ઉંચુ ઘાસ વેકરીયાના રણને એશિયા નંબર વન ગણાવતું હતું, જે હાલ બંજર છે.
કચ્છના અનેક ગામોમાં માનવી કરતાં પશુ સંખ્યા વધુ હોય છે, એક હજારની વસતી હોય તો પશુ સંખ્યા નાખી દેતા’ય ત્રણ હજાર હોય કેમ કે પશુપાલન એ જ અહીંનો મુખ્ય વ્યવસાય છે પણ, હાલ જ્યારે આજીવિકાના સાધનસમા આ પશુઓ માટે કુદરતી ચરિયાણ બચ્યા જ નથી ત્યારે માલધારીઓ સરકારી ઘાસ માટે મોહતાજ બન્યા છે. પ્રતિ વર્ષ કેટલાક મહિના હિજરત કરવાને ટેવાયેલા માલધારીઓને આ વખતે અવઢવ એ છે કે ચોમાસુ હજુ પુરૂ નથી થયું ત્યાં જ આવી પડેલી હિજરત જેવી સ્થિતિમાં માલઢોરને કયાં લઇ જવા ! સરકાર પશુદીઠ માંડ 1 થી 4 કિલો ઘાસ આપે છે અને વ્યકિતદીઠ પાંચ જ ઢોરને એ મળે એથી વધુ પશુ હોય તો એને શું ખવડાવવું તે પ્રશ્ન થઇ પડે છે. વખાના માર્યા ધ્રોબાણા, કોટડા, ખાવડા, નખત્રાણા, લખપત અને આસપાસના માલધારીઓ કયાં તો કોઇક લાઇન તુટી હોય ત્યાં જઇને ઢોરને પાણી પીવડાવી આવે છે, તો કયારેક કોઇ તળાવમાં બચેલા ખાબોચીયા શોધે છે. જીવદયાપ્રેમી કોઇ સંસ્થા થોડા દિવસ ઘાસની સગવડ કરી આપે તો ત્યાં ડેરા, નહિતર ગામમાં રહીને સરકારી રાહતનો ઇંતઝાર ! માલધારીઓએ કહ્યું કે અગાઉ બીએસએફ તરફથી તેમને બોર્ડર રેન્જ વિસ્તારમાં પશુઓને ચરવા લઇ જવા માટે કાર્ડ અપાતા, જે હવે બંધ થઇ ગયા હોવાથી પણ તકલીફ વધી છે.
ઘાંસ જેવો જ વિકટ પ્રશ્ન પાણીનો છે. ધ્રોબાણા જેવા અનેક ગામે લોકોએ પીવાનું પાણી શોધવા દુર સુધી ભટકવું પડે છે. પાંચ-છ હજારની વસ્તી વચ્ચે સરકારી એક જ ટેન્કર આવે, ને એ પણ દસ-બાર દિવસે. સરકાર જિલ્લાને અછતગ્રસ્ત જાહેર કરી ચુકી હોવા છતાં હજારોની ગ્રામીણ વસતીને પીવાનું પાણી પણ પુરતું નથી અપાતું.